Filtry zmiękczające są mechanizmami hydraulicznymi wykorzystywanymi do usuwania twardości z oczyszczanej wody. Duża twardość wody to wynikowa zawartości jonów wapnia oraz magnezu. Powodują one występowanie jasnego nalotu – kamienia kotłowego – na bateriach prysznicowych oraz sprzęcie AGD. Kamień jest uciążliwym następstwem znacznej twardości wody. Z uwagi na jonowy model twardości wody zmiękczacze bazują na jonowymiennych złożach kationitowych (jony wapnia i magnezu mają ładunek dodatni). Przykłady tych złóż to m.in. Crystal Right, żywica kationitowa, Purolite. Są to zdecydowanie kwaśne złoża o niskim odczynie pH.
Prócz eliminowania twardości z oczyszczanej wody niektóre ze złóż doskonale radzą sobie także z takimi niepożądanymi substancjami jak żelazo, mangan lub amoniak. Żywotność złóż jonowymiennych jest w miarę spora a wynosi od 10 do 15 lat. Po tym okresie wymagana jest pełna zamiana złoża. Podczas używania złoże zatraca swe właściwości jonowymienne, toteż co jakiś czas trzeba wykonywać odnawianie roztworami soli. Liczba dni pomiędzy regeneracjami jest określana indywidualnie i jest ściśle zależna od jakości filtrowanej wody oraz jonowymiennej pojemności aparatu (bezpośrednio uzależnionej od ilości żywicy). Obecne zmiękczacze wody cechują duże wartości natężenia przepływu, sterowane są zupełnie automatycznie, zaś jakość wody wynikowej spełnia najsurowsze wymogi klientów.